Hoe speel je Schaken

Het bord en de stukken

Schaken speel je op een bord van 64 velden, acht bij acht. Elke kant heeft zestien stukken: acht pionnen, twee torens, twee paarden, twee lopers, één dame en één koning. Wit staat op de eerste twee rijen, Zwart op de laatste twee; de dame staat op het veld van haar eigen kleur. Wit begint.

Hoe elk stuk beweegt

• Koning: één veld in elke richting, nooit naar een aangevallen veld.
• Dame: zo ver als ze wil in een rechte lijn of langs een diagonaal.
• Toren: zo ver als hij wil langs een rij of een lijn.
• Loper: zo ver als hij wil langs een diagonaal.
• Paard: in de vorm van een L — twee velden in één richting en dan één opzij; het springt over stukken heen.
• Pion: één veld vooruit, twee vanaf zijn beginveld; hij slaat één veld schuin vooruit.

Bijzondere zetten

Bij de rokade gaat de koning twee velden naar een toren toe en springt de toren naar de andere kant van de koning, als geen van beide al heeft gezet en de velden ertussen vrij zijn en niet worden aangevallen. En passant laat een pion een vijandelijke pion slaan die net twee velden vooruit is gegaan en hem daarbij is gepasseerd. Een pion die de laatste rij bereikt, promoveert, meestal tot dame.

Voorbeeld: het snelste schaakmat

In een echte partij met twee spelers speelt Wit f3 en antwoordt Zwart e5. Wit speelt dan g4, en Zwart zet de dame op h4: de dame valt de koning aan over de open diagonaal, de koning heeft geen vrij veld en niets kan de dame blokkeren of slaan. Het spel toont schaakmat en Zwart wint.

Dit is de kortst mogelijke partij, het gekkenmat. De les: speel in de opening de centrumpionnen, ontwikkel paarden en lopers, en laat de pionnen voor je koning staan.

Remise

Een partij eindigt in remise door pat (de speler die aan zet is heeft geen reglementaire zet, maar staat niet schaak), door afspraak, door drievoudige herhaling, door de vijftigzettenregel of wanneer geen van beide kanten genoeg stukken heeft om mat te zetten.